Bir pet şişenin değeri ne kadar?
Yakın zamana kadar çoğumuz için cevabı basitti: Çöp. Oysa bu sorunun cevabı değişti. 2025 yılının Şubat ayında Sakarya’da başlayıp, 1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm Türkiye’de hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), çöpleri atık kategorisinden çıkarıp bir kazanca dönüştürdü. Pilot il olarak Sakarya'da başlayan uygulama her bir ambalaj için iade bedelini ise 1 lira olarak belirledi.
1 yıllık süreçte 25 kuruş olan iade bedeli bile fazlasıyla rağbet görürken 1 Temmuz itibariyla 1 lira olan bedel Türkiye’de geniş çaplı bir akım başlattı. Sosyal medyadan ve haberlerden de okuduğumuz üzere rakamlar daha ilk günlerden sistemin karşılık bulduğunu gösteriyor. Daha temmuz ayının başında yüz binlerce kişi DOA uygulamasını telefonuna indirirken, milyonlarca ambalaj geri dönüşüm sistemine kazandırılmış. İlk beş günde toplanan yaklaşık 7 milyon 600 bin şişe, belki de yıllarca sokaklarda, parklarda, sahillerde ve doğada kaybolmak için bekleyecekti. Bu da atıkların doğru yönlendirmeyle nasıl hızla ekonomiye dönebileceğinin en somut göstergesi.
Uygulama yalnızca geri dönüşüm rakamlarını artırmadı. İnsanların çevreye bakış açısını da değiştirdi. Daha önce yere atılan ya da çöp kutusuna karışan bir şişe artık ekonomik bir karşılığa sahip. Geçtiğimiz günlerde Türkiye Kültür Yolu Festivali sonrasında oluşan çevre kirliliğini kaleme almış, konser alanlarının temiz bırakılmamasını eleştirmiştim. Bugün ise DOA sistemini faydasını Kültür Yolu Festivali konserlerinin ardından alandaki tüm pet şişelerin toplanıp, alanın temiz bırakılmasında çok net gördük. Buradaki en güzel mesaj, geri dönüşüm uygulamalarının önemi azımsanmayacak kadar büyük. İnsanlar doğayı temiz tutarken bütçelerine küçükte olsa kazanç sağlıyor. Kazanansa yalnızca vatandaş değil doğa ve şehrimiz de oluyor.
Ama maalesef ki ülkemizde fırsatçılık ahlak dinlemiyor. Bazı marketlerin pet şişe fiyatlarını artırdığı yönündeki iddialar üzerine Ticaret Bakanlığı soruşturma başlattı. Soruşturmanın sağlıklı bir şekilde yürütülmesi ve adaletli bir şekilde sonuçlanması vatandaşın en büyük beklentisi. Bakanlığın, çevreyi koruma amacıyla hayata geçirilen bir uygulamanın fırsatçılığa dönüşmesine izin vermemesi gerekiyor. Hele ki daha ilk aydan bu kadar çok faydasını görmüşken…Topluma çevre ve doğa bilinci işleyen bir uygulamanın ne olursa olsun korunması gerektiğini düşünüyorum.
Belki bugün insanları harekete geçiren şey 1 lira. Ancak bu davranışın zamanla maddi karşılıktan bağımsız bir çevre bilincine dönüşmesi en büyük temennimiz olmalı. Temiz kalan bir park, kirlenmeyen bir dere, daha yaşanabilir şehirler ve geleceğe bırakacağımız daha sağlıklı bir çevre...
Şimdi tekrardan soruyorum. Bir pet şişenin değeri gerçekten 1 lira mı?
