Sakarya Üniversitesi (SAU), toplum sağlığını yakından ilgilendiren obezite ve metabolik sendromun yaygınlığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir araştırma başlatıyor. TÜBİTAK 3005 Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı kapsamında desteklenen, “Sakarya İlinde Obezite ve Metabolik Sendromun Yaygınlığı ve Belirleyicilerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Mekânsal Analizi” başlıklı projeyle sağlık verileri, coğrafi bilgi sistemleriyle bir araya getirilecek. Yürütücülüğünü SAU Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Muhammet Raşit Aydın’ın üstlendiği projenin, Sakarya genelindeki yaklaşık 104 aile sağlığı merkezinde bulunan 162 aile hekimliği birimi üzerinden yürütülmesi planlanıyor.

16 ilçede sağlık göstergeleri izlenecek

Farklı disiplinlerden araştırmacıları bir araya getiren proje kapsamında, Sakarya’nın 16 ilçesinden 15–69 yaş aralığındaki 3 bin 841 bireyin verileri değerlendirilecek. Çalışmada obezite ve metabolik sendromun yalnızca ne kadar yaygın olduğu değil, hangi ilçe ve bölgelerde yoğunlaştığı, hangi yaş gruplarını daha çok etkilediği ve çevresel koşullarla nasıl bir ilişki gösterdiği de araştırılacak. Projede toplumun sağlık göstergelerinin iki, dört ve altı yıllık dönemlerde nasıl değiştiğinin izlenmesi hedefleniyor. Bu kapsamda oluşturulacak altyapı, bilimsel verilere dayalı koruyucu sağlık politikalarının geliştirilmesine katkı sunacak.

Sakarya'nın obezite haritası çıkarılacak

Projenin ortaya çıkış sürecini anlatan Dr. Öğr. Üyesi Muhammet Raşit Aydın, obezite üzerine yürüttükleri araştırmalarda Sakarya’ya özgü yaygınlık verilerinin eksik olduğunu fark ettiklerini ve çalışmayı bu ihtiyaçtan yola çıkarak geliştirdiklerini belirtti. Obezite ve metabolik sendromun il genelindeki dağılımını belirleyip elde edilen verileri haritalandırmayı amaçladıklarını ifade eden Aydın, böylece yerel sağlık politikalarının geliştirilmesine bilimsel katkı sunmak istediklerini kaydetti. Aydın, bu araştırma modelini ilerleyen süreçte Türkiye geneline yaygınlaştırmayı hedeflediklerini de sözlerine ekledi.

Altı ay sürecek saha çalışması

Proje kapsamında yaklaşık altı ay sürecek bir saha çalışması yapılacağını belirten Aydın, katılımcıların boy, kilo, bel ve kalça çevresi ile kan basıncının ölçüleceğini, bazı biyokimyasal parametrelerin de değerlendirileceğini anlattı. Öğr. Üyesi Muhammet Raşit Aydın ayrıca katılımcıların beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri, kronik hastalıkları ve aile yapılarıyla ilgili de bilgiler toplanacağını dile getirdi.

Parklar ve yürüyüş yolları da incelenecek

Obezitenin yalnızca bireysel beslenme tercihleriyle açıklanamayacağını vurgulayan Aydın, araştırmada kişilerin yaşadığı çevrenin de önemli bir değişken olarak ele alınacağını belirtti. Bu kapsamda sosyoekonomik düzey, fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarının yanı sıra parklar, yürüyüş alanları, bisiklet yolları ve sosyal yaşam alanlarının sağlık göstergeleriyle ilişkisi incelenecek. Böylece fiziksel ve sosyal çevre koşullarının obezite ve metabolik sendromla bağlantısı ortaya konulacak.

Sakarya’yı temsil edecek bir araştırma modeli

Proje ekibinde yer alan SAU Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Köse, araştırmayı bilimsel açıdan öne çıkaran yönlerden birinin Sakarya genelini temsil edebilecek bir örneklem yapısı olduğunu belirtti. Aile hekimliği birimlerinin toplumun farklı kesimlerine ulaşma imkânı sunduğu için güçlü bir araştırma zemini oluşturduğunu ifade eden Köse, örneklemin ilçelerin nüfus büyüklükleri ve cinsiyet dağılımları dikkate alınarak tabakalandırıldığını anlattı.

Başka illere ve hastalıklara örnek olacak

Bu yöntemle Sakarya’nın farklı bölgelerinde yaşayan bireylerin araştırmaya dâhil edilmesinin amaçlandığını belirten Köse, çalışmanın yerel düzeyde güvenilir yaygınlık verilerine ulaşılmasına katkı sağlayacağını söyledi. Araştırmada kullanılacak örneklem modelinin başka illerde de uygulanabileceğini vurgulayan Köse, benzer çalışmaların yalnızca obezite için değil, farklı kronik hastalıkların incelenmesi için de model oluşturabileceğini dile getirdi.

Her mahallenin sağlık sorunu farklı

SAU Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Abdullah Uçar ise Türkiye genelinde obezite ve beslenmeyle ilişkili risk faktörlerine yönelik araştırmalar bulunduğunu, ancak yerel farklılıkların ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiğini belirtti. Sakarya’daki obezite oranını tespit etmenin araştırmanın yalnızca bir boyutu olduğunu ifade eden Uçar, asıl önemli sorulardan birinin, bu sağlık sorununun hangi bölgelerde ve hangi koşullarda yoğunlaştığı sorusu olduğunu söyledi. Uçar, bir mahallede obeziteyle ilişkili temel sorunun beslenme alışkanlıkları ve sosyoekonomik koşullar olabileceğini, başka bir bölgede ise fiziksel hareketsizliğin ya da yürüyüş ve park alanlarının yetersizliğinin öne çıkabileceğini anlattı.

Obeziteyle mücadele, geleceğin hastalık yükünü de azaltacak

Obezitenin yalnızca kilo artışı olarak görülmemesi gerektiğini belirten Uçar, değişen yaşam koşullarının toplum sağlığı üzerindeki etkilerine de dikkat çekti. Uçar, fiziksel hareketsizliğin artmasının ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşmasının obeziteyi ciddi bir halk sağlığı sorunu hâline getirdiğini söyledi. Obezitenin diyabet, kalp ve damar hastalıkları ile bazı kanser türleri için başlıca risk faktörlerinden biri olduğunu hatırlatan Uçar, bu nedenle obeziteyle mücadelenin, gelecekte ortaya çıkabilecek kronik hastalıkların önlenmesi açısından da ele alınması gerektiğini vurguladı.

Veriler haritaya dökülecek

Projenin coğrafi bilgi sistemleri boyutunu değerlendiren SAU İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Fatih Döker, bir sağlık sorununun toplumda ne kadar yaygın olduğunu bilmenin önemli olduğunu, ancak bu sorunun nerelerde yoğunlaştığını belirlemenin de en az o kadar değerli olduğunu söyledi. Coğrafi bilgi sistemlerinin sağlık verilerini mekânsal verilerle bir araya getirme imkânı sunduğunu belirten Döker, araştırmada obezite ve metabolik sendromun bölgesel dağılımının, mekânsal kümelenmelerinin ve çevresel etkenlerle olası ilişkilerinin inceleneceğini anlattı.

Amaç toplumsal fayda

Araştırmada elde edilecek sağlık verilerinin coğrafi bilgi sistemleriyle analiz edilmesiyle obezite ve metabolik sendromun belirli bölgelerde yoğunlaşıp yoğunlaşmadığının ortaya konulabileceğini belirten Döker, bu bilgilerin koruyucu sağlık hizmetlerinin planlanmasında kullanılabileceğini ifade etti. Çalışmanın temel yaklaşımını “Amacımız mekânsal veriyi sağlık bilgisine, sağlık bilgisini ise toplumsal faydaya dönüştürmek” sözleriyle özetleyen Döker, “Sağlığın da bir coğrafyası var” dedi.

Sakarya’nın Obezite Ve Metabolik Sendrom Haritası Çıkarılıyor (2)Sakarya’nın Obezite Ve Metabolik Sendrom Haritası Çıkarılıyor (1)Sakarya’nın Obezite Ve Metabolik Sendrom Haritası Çıkarılıyor (3)Sakarya’nın Obezite Ve Metabolik Sendrom Haritası Çıkarılıyor (5)

Muhabir: Haber Merkezi