ABD ve Avrupalı diplomatlar, Bosna Hersek'te 1992-1995 yılları arasındaki savaşın ardından barışın muhafaza edilmesi için uluslararası toplum tarafından yüksek yetkilerle donatılan kilit kurum Yüksek Temsilcilik Ofisi'nin (OHR) başkanlığına getirilecek yeni ismin belirlenmesi için haziran ayında gerçekleştirilen iki toplantıda da sonuca ulaşamadı. Avrupa Birliği, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Japonya ve Türkiye temsilcileri ilki haziran ayı başında, ikincisi ise dün gerçekleştirilen iki toplantıda da Alman diplomat Christian Schmidt'in yerini alacak isim konusunda uzlaşıya varamazken, 14 Temmuz'a kadar vekaleten ABD'li diplomat Louis Crishock'ın görev yapması konusunda anlaşma sağlandı. Türkiye'nin de üyesi olduğu Barış Uygulama Konseyi Yürütme Kurulu'nun Louis Crishock'ı Yüksek Temsilci Vekili olarak atama kararının ardından Chrishok, bugün görevi eski Yüksek Temsilci Christian Schmidt'ten resmen devraldı.

Trump yönetimi, Avrupalı üyelerden farklı bir aday üzerinde ısrar ediyor

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi'nin seçimine ilişkin haziran ayı başında yapılan açıklamalarda bölgede 'ABD öncülüğündeki ulus inşası döneminin sona erdiğini' ve yüksek temsilcinin daha sınırlı bir yetkiye sahip olmasının istenildiğini açıklamıştı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da ABD Kongresi'nde yaptığı açıklamada, bu görev için deneyimli İtalyan diplomat Antonio Zanardi Landi'yi desteklediklerini duyurmuştu. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, 'ABD heyeti, ortak bir vizyon ve İtalya'nın son derece nitelikli adayı tecrübeli diplomat Antonio Zanardi Landi etrafında uzlaşı sağlamak için yoğun çaba gösterdi' denilmişti.

Resmi olarak doğrulanmayan haberlerde ise Avrupa ülkelerinin büyük bir bölümünün Schmidt'in yerine geçecek aday olarak Fransız diplomat Rene Troccaz'ı destekledikleri ifade edilmişti. ABD, yaşanan anlaşmazlığın ardından 5 Haziran'da sert bir açıklama yayınlamış ve ABD'nin 'Bosna Hersek'teki rolünü yeniden değerlendirebileceği' uyarısında bulunmuştu. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, 'Avrupa'nın kararsızlığı ve Barış Uygulama Konseyi'nin Bosna Hersek'e karşı kendi sorumluluğunu yerine getirmemesi, ABD'yi Bosna Hersek'teki mevcut uluslararası varlıktaki rolünü yeniden değerlendirmeye zorluyor' ifadelerini kullanmıştı.

Trump yönetimi, Balkanlar'a yönelik yeni politikasında ABD faaliyetlerinin Amerikan şirketleri için 'doğrudan getiri' sağlama hedefinde yürütüleceğini duyurmuştu.

Bosna Hersek'teki eski Yüksek Temsilci Christian Schmidt'in aniden görevden ayrılma kararı almasında da ABD'nin baskısının etkili olduğu belirtilmiş, ABD'nin Bosna Hersek politikasını 1 milyar dolarlık büyük bir doğal gaz boru hattı projesinin Trump ailesiyle bağlantıları bulunan ve daha önce pek bilinmeyen bir Amerikalı şirkete verilmesi konusuna odaklandığı iddia edilmişti.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Bosna Hersek'e gerçekleştirdiği iki günlük resmi ziyaret çerçevesinde başkent Saraybosna'da Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ve Dışişleri Bakanı Elmedin Konakovic ile bir araya geldi. Görüşmelerde Bosna Hersek'in AB'ye katılım süreci ele alındı. Bosna Hersek Devlet Başkanlığı'ndaki toplantı basına kapalı olarak gerçekleştirildi. Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic ve konseyin Sırp üyesi Zeljka Cvijanovic'in katıldığı toplantı sonrasında yayınlanan açıklamada, 'Becirovic, toplantıda Bosna Hersek'in stratejik dış politika hedeflerinin AB ve NATO'ya tam üyelik olduğunu vurguladı. Ayrıca Bosna Hersek'in dış ve güvenlik politikasının AB'nin ortak dış ve güvenlik politikası ile tamamen uyumlu hale getirerek AB'ye tam üyelik konusundaki kararlılığını açıkça ortaya koyduğunu belirtti' denildi.

Toplantıda Becirovic'in ayrıca AB'nin Bosna Hersek'teki barış gücü EUFOR'un ülkenin istikrarı açısından önemine dikkat çektiği belirtildi. Açıklamada, 'AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise AB'nin Bosna Hersek'in bağımsızlığına, egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve Avrupa yoluna olan güçlü desteğini yineledi. Kallas ayrıca reformların sürdürülmesi, yargı kurumlarının güçlendirilmesi ve Avrupa standartlarıyla uyumun sağlanmasının önemine dikkat çekti' denildi.

Kallas, bugün Bosna Hersek Dışişleri Bakan Elmedin Konakovic ile de görüşme gerçekleştirdi. Bosna Hersek Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Konakovic'in görüşme sırasında ülkenin dış politikasını AB dış politikasıyla uyumlu hale getirmeye devam edeceği yönünde güvence verdiği belirtildi. Konakovic'in ayrıca, Sırp Cumhuriyeti Entitesi eski Başkanı Milorad Dodik'in Rusya yanlısı politikalarını bir kez daha ülke için bir sorun olarak nitelendirdiği ve Bosna Hersek'teki Yüksek Temsilcilik makamının rolünün korunmasını talep ettiği kaydedildi.

Açıklamada Kallas'ın AB'nin reformların uygulanmasına destek vermeye hazır olduğunu belirterek, Bosna Hersek'in önündeki fırsatı kaçırmaması gerektiği uyarısında bulunduğu kaydedildi.

'Büyük endişe duyuyoruz'

Kallas, yerel basına yaptığı açıklamada Bosna Hersek'teki durumdan endişe duyduğunu söyledi. Kallas, 'Bosna Hersek'te son 2 yılda reform sürecinde bir duraklama görüyoruz. Bu nedenle büyük endişe duyuyoruz ve bu yüzden buraya, son 1,5 yıl içinde üçüncü kez geliyorum. Diğer Avrupalı yetkililer de reformların hayata geçirilmesi konusunda yardımcı olmak için başka neler yapılabileceğini sorguluyor' dedi.

Kallas, siyasi tıkanıklıklar nedeniyle Bosna Hersek'in Batı Balkanlar Büyüme Planı kapsamındaki önemli mali kaynakları da kaybetmeye başladığını söyledi. Kallas, AB'nin hedefinin Batı Balkanlar'ın tamamının birliğe katılması olduğunu ve bunun Avrupa kıtasının güvenliğini güçlendireceğini ifade etti.

'AB üyeliğine verilen destek, tarihin en yüksek seviyelerine yakın olmayı sürdürüyor'

Kallas, bugünkü temaslarının ardından sosyal medyada yayınladığı açıklamada ise, 'Bosna Hersek'in istikrarı, egemenliği ve toprak bütünlüğü, AB açısından stratejik öneme sahip. Bugün Saraybosna Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ve siyasi liderlerle bir araya gelerek seçimler öncesindeki durumu, yeni Yüksek Temsilci atanmasını ve ekonomik işbirliği de dahil olmak üzere ülkenin AB ile daha geniş kapsamlı ilişkilerini görüştüm. AB üyeliğine verilen destek, tarihin en yüksek seviyelerine yakın olmayı sürdürüyor ve ülke genelinde insanları birleştirmeye devam ediyor. Kalıcı reformlar, katılım sürecini ilerletmenin en hızlı ve en etkili yolu' dedi.

Ziyaret, Yüksek Temsilci Schmdit'in görevi devrettiği günde gerçekleşti

Kallas'ın ziyareti Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği görevinden çekilen Christian Schmidt'in görevi Yüksek Temsilci Vekili olarak atanan Louis Crishock'a resmen devrettiği gün gerçekleşti. Bosna Hersek Yüksek Temsilcilik Ofisi'nin rolü ve geleceği, Kallas'ın ziyaretinin önemli gündem maddeleri arasında yer aldı.

AB Yüksek Temsilcisi Kallas'ın ziyaretinin ikinci gününde Bosna Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı Borjana Kristo ile görüşmesi ve ardından EUFOR Althea üssünü ziyaret ederek, AB Barış Gücü askerleri ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Bosna Hersek'in AB'ye üyelik sürecindeki duraklama

Bosna Hersek, 2024 yılı Mart ayında Avrupa Konseyi tarafından katılım müzakerelerine başlama konusunda prensipte onay almıştı. Ancak bunun için mahkemeler ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'na (VSTV) ilişkin yeni yasaların kabul edilmesi şartı getirilmişti. O tarihten bu yana Bosna Hersek'te yaşanan siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle söz konusu yasaların kabulü gerçekleştirilemedi ve başmüzakereci ataması da yapılamadı. Bosnalı Sırp siyasetçilerin ayrılıkçı tutum ve adımları nedeniyle yaşanan krizlerle anılan ülkenin müzakerelere ne zaman resmi olarak başlayacağına ilişkin bir işaret de bulunmuyor. Bosna Hersek ayrıca Batı Balkanlar için hazırlanan ve AB'nin altı milyar euro ayırdığı Büyüme Planı kapsamındaki reform destek paketinin yürürlüğe girmesi için gerekli şartları yerine getirmeyen tek bölge ülkesi konumunda bulunuyor.

Öte yandan Barış Uygulama Konseyi'nin (PIC) Yürütme Kurulu tarafından geçici olarak Yüksek Temsilci Vekili olarak atanan Crishock, yeni Yüksek Temsilci üzerinde uzlaşı sağlanana kadar görev yapacak.

Bosna Hersek basınında yer alan haberlerde, Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt'in istifa edeceği iddia edildi. Yüksek Temsilcilik Ofisi (OHR) tarafından yapılan açıklamada, söz konusu iddialar doğrulandı. OHR'nin açıklamasında, 'Dayton Barış Antlaşması'nın 10 numaralı eki kapsamında verilen yetkiye dayanarak yaklaşık 5 yıl boyunca Yüksek Temsilcilik vazifesini üstlenen Christian Schmidt, Bosna Hersek'te barışın uygulanmasına yönelik hizmetini sonlandırma yönünde kişisel bir karar aldı' ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, kararın Barış Uygulama Konseyi Yürütme Kurulu'na bildirildiği ve halefinin bulunması için çalışma başlatılmasının talep edildiği ifade edildi.

Washington'ın desteğini kaybettiği öne sürüldü

Uluslararası basında, Schmidt'in görevden ayrılmasının Washington'ın desteğini kaybetmesiyle bağlantılı olduğu yönünde iddialar yer aldı. Söz konusu iddialara göre Schmidt, Bosna Hersek'te planlanan büyük bir doğal gaz boru hattı projesinin ABD Başkanı Donald Trump'ın ailesiyle bağlantıları bulunduğu öne sürülen ve daha önce fazla bilinmeyen bir Amerikan şirketine verilmesine yönelik çekinceleri nedeniyle ABD yönetimiyle ilişkisinde sorunlar yaşadı.

AB dışişleri bakanları, yeni Yüksek Temsilci atanması konusunu görüştü

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, bugün Brüksel'de gerçekleştirilen AB Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından bakanların Schmidt'in istifasına ilişkin konuyu görüştüklerini açıkladı. Kallas, 'Bakanlar, Bosna Hersek'in Avrupa yolundan sapmasına izin verilmemesinin AB'nin çıkarına olduğu ve (Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi'ne) bir halef bulunması konusunda birlik içinde kalmamız gerektiği konusunda mutabık kaldı' dedi.

Yüksek Temsilci Schmidt'in halefi seçilene kadar görevde kalacağı biliniyor.

Rusya ve Bosnalı Sırp siyasetçiler tarafından meşruiyeti tanınmıyordu

Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi Schmidt, atanması Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmadığı için Rusya ve Bosnalı Sırp siyasetçiler tarafından meşru kabul edilmiyordu. Ayrılıkçı adımları nedeniyle sıklıkla Sırp Cumhuriyeti Entitesi eski Başkanı Milorad Dodik ile karşı karşıya gelen Schmidt, meşruiyetini kabul etmeyen Sırp politikacı tarafından 'Alman turist' olarak nitelendiriliyordu. Yüksek Temsilci Schmidt, Bosna Hersek'te Sırpların yoğun olarak yaşadığı Sırp Cumhuriyeti entitesi liderlerinin daha fazla özerklik ve bağımsızlık yönündeki kararlarını iptal etmiş ve ülkenin 1992-95 yılları arasındaki savaştan bu yana yaşadığı en şiddetli güvenlik krizi sürecinde kilit aktörlerden biri olmuştu. Schmidt, Dodik öncülüğünde kabul edilen ayrılıkçı yasaları iptal etmek için kendisine verilen olağanüstü yetkileri defalarca kullanmış, Dodik ise bu engellemelerin geçersiz olduğunu savunmuştu. Bu gerginlik, aylar süren güvenlik krizinin ardından nihayetinde Dodik'in Sırp Cumhuriyeti Entite Başkanlığı görevinden alınmasıyla sonuçlanmıştı.

2027 Avrupa 21 Yaş Altı Şampiyonası Elemeleri G Grubu'nda Bosna Hersek U21 takımı, İsrail U21'i konuk etti. Budapeşte'de oynanan karşılaşma golsüz eşitlikle sona erdi. Ancak mücadeleye sonuçtan çok, Bosnalı futbolcuların protestosu damga vurdu. İsrail'deki güvenlik endişeleri nedeniyle Macaristan'da oynanan maçın seremoni selamlaşması sırasında Bosnalı futbolcuların bir kısmı, İsrailli oyuncularla tokalaşmayı reddetti. Süper Lig ekiplerinden Çaykur Rizespor forması giyen takım kaptanı Muhamed Buljubasic, rakip takımın önünden tokalaşmadan geçen ilk isim oldu. Buljubasic, hakemlerle selamlaştıktan sonra İsrailli futbolcuları görmezden gelerek yanlarından geçti.

Bosna Hersek basınında, protestonun Gazze'de yaşanan gelişmeler ve bölgedeki gerilimle bağlantılı olduğu yorumları yapıldı.