1890’larda Karasu’nun etnik ve dinsel yapısı

Geçen yüzyılın başlarında Karasu nüfusunun yüzde yaklaşık 70’ini Müslümanlar oluşturuyordu. Toplam 9 bin 600 olan nüfusun 3 bini Rum Ortodoks ve Ermeni Gregoryen idi.

1890’larda Karasu’nun etnik ve dinsel yapısı

Geçen yüzyılın başlarında Karasu nüfusunun yüzde yaklaşık 70’ini Müslümanlar oluşturuyordu. Toplam 9 bin 600 olan nüfusun 3 bini Rum Ortodoks ve Ermeni Gregoryen idi.

24 Kasım 2017 Cuma 10:35
1890’larda Karasu’nun etnik ve dinsel yapısı

DENİZ-GÖL-LONGOZ VE DOĞA TURİZMİ AÇISINDAN KARASU - Sosyolog Ali Aktaş

İstiklâl Savaşı sırasında Adapazarı, Sapanca ve Geyve Yunanlılar tarafından işgal edildiği halde Karasu’ya düşman giremez. Bölgenin savunmasında öne çıkan lider isim İpsiz Recep olur.

Karasu, 1940'larda başlayan ve halen devam eden Doğu Karadeniz’den aldığı göçlerle hızla büyür. İlçe 1933 yılına kadar bucak merkezi, 1933 yılında Kocaeli İline bağlı bir ilçe olur.  . 22 Haziran 1954 yılında Sakarya’nın İl olması ile birlikte Sakarya iline bağlı bir İlçe statüsüne kavuşur

Cuinet’ye göre 1890’lerin başlarında, Karasu Nahiyesinde 6.000’i yerli ve 400’ü muhacir olmak üzere 6.400 Müslüman, 2.000 Rum Ortodoks ve 1.000 Ermeni Gregoryen ve toplam 9.400 nüfus yaşamaktadır.

Cuinet’e Göre 1890 Başlarında Karasu Nahiyesindeki Nüfusun Etnik ve Dinsel Dağılımı

Topluluk Adı

Özellikleri

Nüfusu

Müslüman

Yerli

6.000

Muhacir

400

Rum Ortodoks

2.000

Ermeni Gregoryen

1.000

Genel Toplam

9.400

Cuinet’ye göre 1890’lerin başlarında, Ağaçlı (ya da İncirli) Nahiyesinin toplam nüfusu ise 476’sı Müslüman, 900 Rum Ortodoks ve 100 Ermeni olmak üzere toplam 1.476 kişidir.

Cuinet’e Göre 1890 Başlarında Ağaçlı/İncirli (Karasu) Nahiye Merkezi’nde Etnik ve Dinsel Dağılım

Topluluk Adı

Özellikleri

Nüfusu

Müslüman

Yerli

476

Rum Ortodoks

900

Ermeni Gregoryen

100

Genel Toplam

1.476

İstiklâl Savaşı sırasında Caferiye, Melenağzı köylerinin bulunduğu kısımdan, düşman top atışlarıyla karaya çıkmak istese de, arazinin engebeli olması, halk ve milislerin ellerindeki silahları ile top atışlarına karşılık vermeleri sonunda, düşman çıkartma yapamaz. Adapazarı, Sapanca ve Geyve Yunanlılar tarafından işgal edildiği halde Karasu’ya düşman giremez. Bölgenin savunmasında öne çıkan lider isim İpsiz Recep olur. İpsiz, etrafındaki adamları ile halkı da yanına alarak düşman kuvvetlerine karşı koyar. Ankara’da kendisine üç istihbarat subayı vererek Karasu’ya saldıran Yunan kuvvetlerine karşı gerekli hazırlıklar yapar, Yunan kuvvetlerine saldırılarak zafer kazanılır bu başarılarından dolayı İstiklal Madalyası ile ödüllendirilir.

Cumhuriyet döneminde bataklıklar kurutulur, Kafkasya ve Balkanlardan gelen göçmenler yöreye yerleştirilir. 1940'larda başlayan ve halen devam eden Doğu Karadeniz’den aldığı göçlerle hızla büyür. İlçe 1933 yılına kadar bucak merkezi, 1933 yılında Kocaeli İline bağlı bir ilçe olur. İlçede 1930-1940 yılları arasında bir ilkokulu bulunur ve okullu köy sayısı, 1940 yılından sonra eğitmenler aracılığıyla başlatılan Köy Enstitülerinin mezun vermesinden sonra daha da hızlanır. 22 Haziran 1954 yılında Sakarya’nın İl olması ile birlikte Sakarya iline bağlı bir İlçe statüsüne kavuşur ve gelişmeye başlar. Özellikle 1955-1956 yıllarında ödeneklerle daha çok okul yapımını gerçekleştirilir ve halkın katkısı sağlanır.

1950-2017 Yıllarında Görev Yapan Karasu Kaymakamları

Adı Soyadı

Görevi

Başlama

Tarihi

Ayrılış
Tarihi

Rebi BAŞOL

Kaymakam

20.12.1950

17.11.1951

Hamdi ERGÜN

Kaymakam

04.02.1952

16.08.1954

Raşit ERTÜZÜN

Kaymakam

20.12.1954

3105.1955

Mümin ÖZIŞIK

Kaymakam

24.07.1955

02.10.1956

Hüsmen ERDOĞAN

Kaymakam

15.12.1956

20.09.1957

Necdet KAMBUR

Kaymakam

12.01.1958

27.05.1960

Galip DELİCAN

Askeri Dönem

11.08.1960

25.10.1961

İhsan ÖZTÜRK

Kaymakam

18.12.1961

10.09.1962

Nihat ALP

Kaymakam

08.10.1962

30.11.1963

Naciş KAVURMACIOĞLU

Kaymakam

29.06.1964

02.12.1966

Atakan SOLMAZ

Kaymakam

19.04.1967

21.12.1967

Zeki ÖZEREN

Kaymakam

25.01.1968

04.05.1970

S. Fahri CABAR

Kaymakam

21.05.1970

19.10.1970

Hasan TÜLAY

Kaymakam Vekili

19.11.1970

04.02.1971

Mahzar Müfit GÜNDÜÇ

Kaymakam

15.02.1971

15.07.1972

Doğan PAZARCIKLI

Kaymakam

04.08.1972

24.05.1973

Şinasi KUŞ

Kaymakam Vekili

11.12.1973

30.11.1974

İsmail ERZURUM

Kaymakam

13.12.1974

29.12.1975

Ali İlter TANER

Kaymakam

02.01.1976

04.10.1977

Özer TURAY

Kaymakam

24.10.1977

09.10.1978

Z. A. Müfit YAVUZ

Kaymakam

18.11.1978

13.03.1980

Lütfullah GÜRSOY

Kaymakam Vekili

04.04.1980

15.12.1980

Ergün GÜNGÖR

Kaymakam Vekili

30.03.1981

18.06.1982

Ali Haydar ÖNER

Kaymakam

16.08.1982

19.04.1984

M. Fahri AYKIRI

Kaymakam

24.04.1984

30.11.1987

Sebahattin YÜCEL

Kaymakam

01.12.1987

30.09.1990

Ayhan BOYACI

Kaymakam

01.10.1990

03.09.1992

Özay KARA

Kaymakam

14.09.1992

15.10.1993

Şükrü YILDIZ

Kaymakam

22.10.1993

18.08.1995

Abidin ÜNSAL

Kaymakam

12.09.1995

18.08.1998

Aydın TETİKOĞLU

Kaymakam

31.08.1998

26.09.2002

Enver ERDEM

Kaymakam

30.09.2002

30.09.2005

İlker GÜNDÜZÖZ

Kaymakam

17.10.2005

25.08.2008

Murat DURU

Kaymakam

04.09.2008

22.08.2012

Şafak GÜRÇAM

Kaymakam

27.08.2012

15.09.2017

Aziz MERCAN

Kaymakam

25.09.2017

1935-2017 Yıllarında Karasu Görev Yapan Belediye Başkanları

Adı Soyadı

Başlama

Tarihi

Bitiş
Tarihi

Şükrü SAKA

1935

1940

Kemal KARASU

1940

1950

Sebahattin ARSLAN

1950

1955

Kemal KARASU

1955

1957

Sebahattin ARSLAN

1963

1968

Mustafa BİRİNCİ

1968

1977

Sebahattin ARSLAN

1977

1980

Selehattin TATLI

1984

1989

Sedat BÜYÜK

1989

1994

Hasan İSPİROĞLU

1994

1999

Ahmet GENÇ

1999

2004

Ahmet GENÇ

2004

2009

Mehmet İSPİROĞLU

2009

2014

Mehmet İSPİROĞLU

2014

İpsiz Recep

Rize’nin Portakallık Mahallesinde 1878 yılında doğan İpsiz Recep’in annesi Cemile, babası Hüseyin’dir. Emiroğullarından olan İpsiz Recep genç yaşında çalışmak üzere İstanbul’a gider. Yelkenli gemisiyle Boğaziçi’nde çalışmaya başlar. Yanında çalışanlara eziyet eden Rum ve Ermenileri zararsız hale getirir. Orada çalışanlar arasında huzuru temin eder. İpsiz Recep’in bu tür çıkışları çevresinde takdir toplar. Sayılır ve sevilir. Cesareti takdir edilerek “İpsiz” lâkabını alır. İpsiz Recep’in huzuru temin edip, çalışmaya başladığı zaman İstiklâl Harbi patlar. İpsiz Recep on beş arkadaşıyla birlikte İstanbul’dan ayrılıp, Kefken Adası’na gelir. Arkadaşları ile yabancı bandıralı bir gemiyi teslim alırlar, gemiyi Sakarya Nehri’ne kadar getirip zamanın Karasu Bucak Müdürüne teslim ederler. Geminin arpa yüklü olduğunu görürler. Bu olaydan sonra İpsiz Recep Karasu’da Karargâh kurup Ankara ile irtibat sağlar. Ankara kendisine Milis Kuvvetleri Komutanlığı olarak Yüzbaşı rütbesi verir. Bundan sonra İpsiz’in etrafında 1.800-2.000 kişi kadar genç toplanır. Bu gençlerin katılımı ile İpsiz Recep Karasu ve civarının savunmasını ele alır. İpsiz Recep doğruluğu, dürüst ve mertliği sayesinde etrafın takdirini toplayıp sözü geçen kişi durumuna gelmiş, halk kendisine “Emice” unvanını verir. İpsiz Recep’in bu durumunu tespit eden Ankara emrine üç istihbarat subayı vererek harp hali ve şekli üzerinde nasıl hareket edeceğine dair emirler gönderir.  İpsiz Recep aldığı emir gereğince Karasu’ya saldırmak üzere hazırlık yapan Yunan ordusuna karşı hazırlığını yapıp Karasu’ya girmesine mani olmak üzere taarruza geçerek Yunan kuvvetlerini püskürtür. Bozguna uğrayan düşmanı takip etmek amacıyla Geyve Boğazı, Bilecik, Eskişehir, Milis kuvvetlerine katılıp yardım ederek başarı sağlar.

Milis Yüzbaşı Recep Reis, General Refet Bele ile Recep Reis'in Milli Mücadele dolayısıyla Mustafa Kemal Atatürk ve Fevzi Çakmak'a ilişkin düşüncelerini yakın silah arkadaşı hafız Muharrem'den oğlu Mehmet Keçeli anlatır. Mehmet Keçeli’nin anlatımlarında en öne çıkan Kuvayi Milliye üst kadrosunun Recep Reis'e güvenidir. Kumandanlar dâhil makam sahipleri, Recep Reis'i yalnızca cesaretin ve yurtseverliğin bir timsali olarak görmez, ona hürmette kusur etmezler. İpsiz Recep’e "amuca" yani amca olarak hitap edilmesi hem yakın hem de büyük olarak saymanın bir ifadesidir. İpsiz Recep, savaş sonrası çetenin önde gelenleri yaklaşık 25 milisi ile Ankara'ya gelir ve bando ile karşılanır. Ankara'da iki akşam kalırlar ve Atatürk'ün iltifatlarına mazhar olurlar. Yazı bilenler kâtip sınıfında, mesleği olanlar da teknik bölümlerde görevlendirilirler, memleketlerine dönmek isteyenler de İpsiz Recep ile yine bando ile uğurlanırlar. Birliğin kalan milisleri, gemiyle Trabzon'a ve oradan atlı olarak Rize'ye gider. Rize’deki karşılama tam bir şölene dönüşür.

İpsiz Recep'e herkes amca diye hitap eder, Ankara'ya ulaşıp Atatürk tarafından kabul edildiğinde aynı hitapla ve iltifatla karşılaşır”. Mustafa Kemal'in yakın bulup takdir ettiği İpsiz Recep’e “Benden ne istersin?” diye sorduğunda, İpsiz Recep “Karasu'ya yerleştiğini, mümkünse kaymakama ve askeri erkâna ‘Amcam oradadır, onu gözetin’ diye emir vermesinin yeterli olacağını söyler”. Atatürk bununla yetinmez ve İpsiz Recep 'e ikiyüzelli lira maaş bağlatır. Paradan başka her şeye önem veren İpsiz Recep, yeni kurulan Tayyare Cemiyeti'ne (Türk Hava Kurumu) bu maaşını bağışlar. Milislerin çeşitli nedenlerle yaptığı açıklamalarda göre İpsiz Recep, çeteye izin verip dağıttıktan sonra Meclis'te Atatürk'ün huzuruna çıkar. Onun “Recep Reis bir daha harp olursa ne kadar kuvvetle gelirsin?” sorusuna, “Çetem dağıldı, yanımda bir yeğenim var, ne zaman emredersen atımı ve silahımı alır gelirim” cevabını verir. İstiklâl Savaşında gösterdiği başarıdan dolayı kendisine İstiklâl madalyası verilir.

İstiklâl Savaşında her türlü zorluğa karşı mücadelesini sürdüren, fedakârlık gösterip çekinmeden başarı gösteren İpsiz Recep, 1928 yılında Karasu Yenimahalle’deki evinde ölür, vasiyeti üzerine mezarı Karasu şehir mezarlığına defnedilir. İpsiz Recep’in kişiliğini tanıyan, iyiliğini unutmayan Karasulular tarafından hizmeti ve kişiliğine yaraşır şekilde mezarı yaptırılır.

Recep Reis ve silah arkadaşları, yalnızca Sakarya'daki bu anıtta değil, doğduğu Rize'de de yaşatılıyor.

YARIN: KARASU’NUN YERLEŞİM ÖZELLİKLERİ İLE DEMOGRAFİK-TOPLUMSAL YAPISI

Son Güncelleme: 24.11.2017 10:44
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.